Geen categorie

Waarom Mondriaan en wij voor pure ingrediënten kiezen

Omdat ook ik, net als vele anderen om mij heen merk dat het auteursrecht voor velen een onbekend of vaag gebied is, heb ik besloten daar vandaag eens een beetje aandacht aan te besteden.
Natuurlijk geen ellenlange kopie van het wetboek, al was het alleen al omdat ik dan dus in de problemen zou komen vanwege dat voornoemde recht, maar ook gewoon om het hier een beetje luchtig te houden.

Auteursrecht, ook wel copyright genoemd, waar staat dat dan voor?
Denk maar eens aan de beroemde schilder Piet Mondriaan. Geboren in 1872 te Amersfoort. In de eerste helft van zijn leven niet veel betekenend en zijn werk werd zelfs afgekraakt bij diverse tentoonstellingen. Tot begin 20e eeuw waarin Piet naar zijn zieke vader in Domburg (Zeeland) op bezoek ging en niet meer terug kon naar Parijs, omdat de oorlog was uitgebroken. Noodgedwongen bleef hij in Domburg waar hij De heer Toorop, ook bekend schilder tegenkwam. Het was in deze tijd dat Piet zich meer op de abstracte kunst ging toeleggen. Toen hij later verhuisde naar Laren en daar in contact kwam met weer een paar andere kunstenaars begon zijn reis naar het verbannen naar kleuren die ook maar iets te maken hadden met de werkelijkheid en begon hij vanuit het kubisme met zijn schilderijen met vlakverdeling in zijn schilderijen.
Het waren pas zijn latere werken, die hem zijn bekendheid hebben gegeven. Zo ook hieronder staand voorbeeld:

Tableau I door Piet Mondriaan
Tableau I door Piet Mondriaan

Zijn schilderijen in deze tijd mochten van Piet absoluut geen associatie hebben met de natuur of waarneembare werkelijkheid en dus werden de kleuren rood, geel en blauw de enige kleuren die hij nog gebruikte in combinatie met de voor hem zo kenmerkende vlakverdeling.

Stel je voor, jij koopt dus dit schilderij…je bekijkt het rustig voor je het aan de muur hangt en bedenkt je dan….” Goh, ik mis toch wel die roze en paarse teint die ik ook in mijn woonkameraccessoires heb zitten….Weet je wat? Ik pak een kwast en schilder hier en daar wat vakjes roze en paars”. ” Ach, en nu ik toch bezig ben, waarom niet ook een paar vakjes turquoise.”

Je kunt je hopelijk voorstellen, dat je hiermee, al dan niet bewust, de bedoeling van de kunstenaar zelf, teniet hebt gedaan in dit schilderij…tenslotte was er in dit geval weloverwogen een keuze gemaakt om ervoor te zorgen dat er absoluut geen associatie mogelijk was met de natuur en/of waarneembare werkelijkheid en was dat de reden waarom hij voor deze kleuren heeft gekozen. Deze visie, dat voor de kunstenaar speciale werk, heb jij hiermee tenietgedaan.
Komt er nu iemand bij jou over de vloer en vraagt deze persoon door wie dat prachtige kunstwerk is gemaakt dan zal je niet schromen om de naam van de schilder te noemen en dus noem jij met trots de naam van Piet Mondriaan…Maar…zou Piet wel zo blij zijn met jouw versie van zijn schilderij en met het feit dat zijn naam nu aan dat afgrijselijke schilderij met roze en turquoise kleuren wordt gekoppeld?

Auteurs, filmmakers, schrijvers, schilders, beeldhouwers, etc. en dus ook fotografen zijn allemaal kunstenaars. Al dan niet gewaardeerd door het grotere publiek, maar dat zij kunstenaars zijn met ieder hun eigen visie op hun werk dat is zeker. Kunstenaars met een visie op hun werk, het werk dat iets uit moet beelden, een bepaalde fantasie of gevoel moet oproepen of dat met een bepaald doel voor ogen is gemaakt. En juist om dat te beschermen is in 1886 bij De Berner Conventie de wet op de auteursrechten vastgelegd.

Nu hebben we het net over Piet Mondriaan gehad, maar natuurlijk is dit slechts een voorbeeld. Ook bij mijzelf en mijn collegafotografen geldt, dat wij onze foto’s beschouwen als ons werk, door ons bedachte en creëerde kunst met ieder een eigen verhaal, een eigen visie en met een eigen bedoeling. Niet alleen is er op het knopje van de camera gedrukt op het juiste moment, zoals door velen gedacht, maar er is nagedacht over compositie, lijnenwerk, emoties, gevoel, uitsnede en om niet te vergeten ook de lichtval, hoek vanwaar de foto is genomen en de juiste keuze en aanschaf van apparatuur. Ook bij de ontwikkeling van de foto’s houden wij ons nog bezig met het uiteindelijke beeld, om onze visie, ons beeld, onze bedoeling over te brengen…voor iedere foto weer.

Zet jij mijn prachtige kleurenfoto dus thuis om in zwart/wit of hak je een stuk van de foto met de door mij overdachte compositie af om hem leuk als profielfoto op Facebook te kunnen gebruiken? Het is een inbreuk op mijn gevoel, mijn werk, mijn idee…en daarmee dus ook mijn auteursrecht.

Gaan we dan nog een stapje verder dan is het zo dat mijn auteursrechten ook deels overgedragen kunnen worden door middel van het afgeven van een licentie. Iets wat veel fotografen automatisch doen bij hun verkochte werk aan hun klant middels hun Algemene Voorwaarden. Hiermee geef je de koper o.a. het recht om de foto’s in privekring te publiceren. Maar let wel! Dit publiceren in privekring betekent niet het aanpassen van het werk, het niet met respect omgaan met het werk en/of het werk gebruiken zoals dit niet bedoeld is.

Met dit stukje hoop ik jullie allemaal een klein beetje wijzer te hebben gemaakt in het wereldje van ons kunstenaars, de wereld van onze rechten. Hou rekening met deze rechten en behandel ons werk met een beetje respect…en wil je die ene leuke foto als profielfoto gebruiken of wil je die andere mooie foto uitvergroot in zwart/wit aan de muur hebben? Vraag het de fotograaf zelf dan om de foto aan te passen, dan kan hij/zij dit voor je doen en ook in deze versie zijn/haar visie meegeven en zijn beide partijen weer tevreden en kan het meesterwerk nog jaren stralen en bekeken worden.